24.11.14

Phú Yên: Xóa bỏ lò gạch thủ công ở huyện Phú Hòa

Tỉnh Phú Yên hiện có 179 cơ sở sản xuất gạch thủ công, hàng năm cung cấp ra thị trường từ 65 đến 80 triệu viên. Tuy nhiên, các cơ sở sản xuất gạch thủ công ở Phú Yên đều sử dụng nguyên liệu chính là đất sét nên hàng năm “mất” trên dưới 20ha đất nông nghiệp tùy theo chiều sâu khai thác; đồng thời sử dụng nhiên liệu đốt chủ yếu là củi, trấu, mùn cưa, tương đương 10.000 tấn than, thải ra khoảng 30.000 tấn khí CO2 và một số khí thải độc hại khác, gây ô nhiễm môi trường.

Theo lộ trình của Chính phủ, đến cuối năm 2014, các lò gạch, ngói đất sét nung thủ công phải ngừng hoạt động. Tuy nhiên, hiện nay tỉnh chưa có cơ chế hỗ trợ chi phí cho người dân tháo dỡ lò gạch, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động... Đây chính là nguyên nhân khiến việc chấm dứt hoạt động các lò sản xuất gạch ngói đất sét nung thủ công trên địa bàn tỉnh khó thực hiện theo đúng lộ trình, trong đó có huyện Phú Hòa.

Nan giải vấn đề việc làm

Theo Phòng Kinh tế Hạ tầng huyện Phú Hòa, trên địa bàn có 72 cơ sở với hơn 100 lò gạch thủ công, rải đều ở tất cả các xã như Hòa Trị (11 lò), Hòa Định Đông (10 lò), Hòa Quang Bắc (9 lò), Hòa Thắng (9 lò), Hòa An (9 lò), Hòa Định Tây (7 lò); thị trấn Phú Hòa (5 lò)… Nghề sản xuất gạch, ngói thủ công giải quyết việc làm cho hơn 1.500 lao động của địa phương. Chủ trương xóa bỏ lò gạch ngói đất sét thủ công đã tác động không nhỏ đến đời sống người dân. Ông Phạm Hữu Đấu ở xã Hòa An cho biết: Vợ chồng tôi đầu tư hàng trăm triệu đồng làm lò gạch này đã hơn 20 năm nay với đầy đủ các thiết bị làm nghề; giải quyết việc làm cho 15 lao động với thu nhập 3 đến 4 triệu đồng/người/tháng. Hàng tháng, cơ sở đều cho ra lò từ 6 đến 7 vạn gạch. Nay Nhà nước có chủ trương xóa bỏ lò gạch thủ công, toàn bộ cơ sở vật chất, máy móc thiết bị của lò gạch đều không thể tận dụng được. Chúng tôi mong muốn được hỗ trợ chi phí tháo dỡ, hỗ trợ một phần máy móc thiết bị của lò gạch; đồng thời tạo việc làm cho người lao động từ các lò gạch bị mất việc.

Còn anh Nguyễn Văn Trường, chủ một cơ sở sản xuất gạch ngói thủ công ở xã Hòa Thắng, chia sẻ: Tôi làm gạch hơn 10 năm nay. Ngoài nghề này cũng không có nghề gì khác. Để chuyển đổi sang làm gạch không nung theo chủ trương của Nhà nước thì cần đầu tư cao, trong khi chúng tôi không có điều kiện. Từ ngày đóng cửa lò, không chỉ gia đình tôi thất nghiệp mà gần 20 lao động của xưởng cũng không có việc làm. Chị Nguyễn Thị Rệu, công nhân làm gạch ở xã Hòa Trị, cho biết: Ngoài mấy sào ruộng thì tôi làm thêm tại các lò gạch trong xã, kiếm tiền lo cho các con ăn học. Nay lò gạch đã nghỉ, tôi xin làm mấy chỗ khác đều không được.

Khó hoàn thành đúng lộ trình

Theo UBND huyện Phú Hòa, đến thời điểm này, cả huyện có 22/72 cơ sở, với 34/100 lò gạch đã ngưng hoạt động; còn lại 50 cơ sở vẫn đang hoạt động với 66 lò và 3 cơ sở sản xuất gạch đất sét nung theo công nghệ lò vòng. Huyện Phú Hòa đã triển khai cho 100% hộ sản xuất gạch ngói thủ công ký cam kết xóa bỏ lò gạch theo đúng lộ trình. Huyện cũng tổ chức hội thảo giới thiệu thiết bị và công nghệ sản xuất gạch ống, xi măng, cốt liệu - công nghệ polyme cho hơn 80 cơ sở sản xuất gạch thủ công. Kết quả, cả huyện chỉ có 1 hộ dân đầu tư gần 2 tỉ đồng thực hiện dự án chuyển đổi sản xuất gạch ngói không nung và dự án đang đi vào giai đoạn hoàn tất. Việc chuyển đổi sang làm gạch, ngói bằng công nghệ không nung đòi hỏi kinh phí đầu tư khá cao nên phần nhiều người dân không thực hiện được.

Theo chỉ thị 09/2014 của UBND tỉnh về việc tăng cường sử dụng vật liệu xây không nung và hạn chế sản xuất, sử dụng gạch, ngói, đất sét nung trên địa bàn tỉnh, đến hết năm 2013 không còn lò thủ công, lò thủ công cải tiến sản xuất gạch, ngói đất sét nung tại TP Tuy Hòa, TX Sông Cầu và các thị trấn; đến hết năm 2014 không còn lò thủ công, lò thủ công cải tiến sản xuất gạch ngói đất sét nung trên địa bàn tỉnh. Đến hết năm 2017 không còn lò đứng liên tục sản xuất gạch ngói đất sét nung tại TP Tuy Hòa, TX Sông Cầu, các thị trấn, các khu vực gần khu dân cư, gần khu vực canh tác trồng lúa và hoa màu; đến hết năm 2020 các cơ sở sản xuất gạch, ngói đất sét nung bằng lò đứng liên tục không được phép hoạt động. Đối với lò vòng, lò vòng cải tiến sử dụng phế liệu của ngành Nông nghiệp (còn gọi là lò hoffman), các chủ cơ sở sản xuất phải dừng sản xuất hoặc chuyển đổi sang lò tuynel vào cuối năm 2017. Đối với lò vòng sử dụng nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí), cơ sở phải dừng sản xuất hoặc chuyển đổi sang lò tuynel, hoàn thành chậm nhất tháng 12/2015.

Ông Phạm Hữu Đấu băn khoăn không biết khi bỏ lò gạch này, gia đình ông và 15 lao động sẽ làm gì để sống - Ảnh: N.XUÂN
Ông Nguyễn Ngọc Thuận, Phó phòng Kinh tế Hạ tầng huyện Phú Hòa, cho biết: Đến nay, thời hạn chấm dứt hoạt động của các lò gạch, ngói thủ công đã gần kề nhưng số lượng lò gạch hoạt động vẫn còn khá lớn. Do vậy, ngoài việc cho các hộ dân ký cam kết chấm dứt hoạt động theo lộ trình, huyện Phú Hòa cũng đã nghiêm cấm không cho khai thác đất sét dưới bất kỳ hình thức nào để làm nguyên liệu sản xuất gạch, ngói bằng lò thủ công, kiểm soát chặt chẽ việc mua bán, vận chuyển đất sét giữa các địa phương; tăng cường công tác tuyên truyền về việc xóa bỏ lò gạch theo đúng lộ trình. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng nhất là các ngành chức năng liên quan vẫn chưa có kinh phí hay hướng dẫn cụ thể về việc hỗ trợ chi phí tháo dỡ lò gạch, đào tạo, chuyển đổi nghề cho lao động mất việc làm của địa phương. Do vậy, tiến độ triển khai việc chấm dứt hoạt động của các lò gạch, ngói thủ công của các địa phương còn rất chậm. Từ nay đến cuối năm, huyện Phú Hòa sẽ tăng cường tuyên truyền người dân tự nguyện dừng hoạt động các lò gạch thủ công theo đúng lộ trình của tỉnh đề ra. Huyện tạo điều kiện cho các hộ lập dự án sản xuất gạch không nung, hướng dẫn vay tín dụng ưu đãi để đầu tư thiết bị và các chính sách ưu đãi khác. Những lao động đang làm việc trong các cơ sở sản xuất gạch, ngói thủ công sẽ được tạo điều kiện học nghề thông qua dự án đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

NGÔ XUÂN
Báo Phú Yên