28.11.12

Nhà cổ Cần Thơ

Đặc biệt nhất phải kể đến sự bảo tồn nhà cổ của cư dân phường Bình Thuỷ. Nhiều du khách rất ngạc nhiên khi phát hiện từ chân cầu Bình Thuỷ đến cầu Ngã Tư khoảng 800m đã có đến hàng chục ngôi nhà cổ hầu như còn nguyên vẹn. Điều đáng nói là các ngôi nhà trên đều nằm về phía bên phải con đường. Không biết thực hư ra sao nhưng nhiều người cho rằng, cất nhà bên phải thì làm ăn mới tấn tới, gia đình mạnh khoẻ, con cái ăn học thành tài. Cạnh đó nhiều ngôi nhà cổ đã bị tận dụng trở thành nơi khám chữa bệnh như bệnh viện Lao phổi Cần Thơ. Một số nhà tuy sửa chữa cải tạo nâng cấp nhưng vẫn giữ nếp cổ xưa như nhà cổ Phố Xưa, dãy nhà cổ tại chợ Bình Thuỷ…

Nét chung của các ngôi nhà cổ trên là lối kiến trúc kiểu Á Đông với thiết kế nhiều hoa văn, nhiều nhất là phía tường bên ngoài nhà. Nhà thường có nhiều cửa cái và cửa sổ to, rộng, cánh cửa làm bằng gỗ quý. Trong nhà có nhiều hàng cột bằng bê tông cốt thép hình vuông hoặc hình tròn. Tường xây hai lớp gạch " thẻ” nên rất dầy và chắc chắn. Nền nhà thường được lót bằng gạch Tàu bóng loáng nay được thay thế bằng gạch bông. Trước cửa cái thường thiết kế một lối lên xuống hình vòng cung phía ngoài có nhiều cây kiểng quý giá kết hợp với một hòn non bộ bằng xi măng. Trên cửa chính thường treo một chiếc gương lớn để xua đuổi tà ma.  Mái nhà lợp ngói, vì kèo kiểu xuyên trính. Nền nhà cao hơn 1m so với mặt đất bó vỉa bằng đá xanh. Theo kinh nghiệm dân gian, chủ nhà thường cho đổ một lớp muối hột dầy 10cm trước khi lót nền bằng gạch, xung quanh nhà xây tường gạch kết dính bằng hồ vôi ô dước. Mái lợp 3 lớp ngói: 2 lớp dưới hình lòng máng, một lớp nhúng vôi bột trắng, do đó khi nhìn lên trần có cảm giác khoáng đãng, sáng sủa, lớp trên cùng sử dụng ngói ống. Các yếu tố trên đã tạo nên một không khí mát dịu cho các ngôi nhà cổ.

Nhà cổ nay là bệnh viện Lao Phổi Cần Thơ
Qua bao thăng trầm của dòng thời gian với nguyên bản cổ xưa và lối kiến trúc khá độc đáo, nhà cổ phường Bình Thuỷ là điểm nhấn khá đặc biệt không hoà nhập vào xu thế xây dựng hiện đại nên thu hút rất nhiều du khách đến tham quan, và là nguồn cảm hứng sáng tác vô tận cho các văn nghệ sỹ, là phim trường khá lý tưởng cho các hãng phim có nhu cầu tái hiện cảnh nông thôn xưa. Một trong những ngôi nhà cổ nhất tại đây là nhà thờ họ Dương mà dân địa phương quen gọi là Vườn Lan Bình Thủy. Nhà cổ này là một công trình nằm trong quần thể kiến trúc nằm cạnh sông Bình Thuỷ. Xung quanh nhà là vườn cây trái, hoa kiểng quanh năm xanh tốt, không khí mát mẻ trong lành, giản dị, tao nhã, cổ kính lạ thường. Nhà xây dựng theo kiến trúc Á Đông với 4 cột tròn bằng gỗ và xi măng. Hệ thống rui, mè, xà ngang bằng gỗ, mái lợp ngói ống. Đầu hồi trang trí hoa lá, cá vàng, kỳ lân, người cưỡi trâu, bình hoa…. bằng xi măng. Sân phủ thờ khá rộng, lát gạch tàu, trồng đủ các loại cây kiểng: cau, tùng, dương xỉ, phát tài, sứ Thái. Đặc biệt ở góc sân bên trái có trồng một cây xương rồng "Kim lăng trụ” có nguồn gốc từ Mêhicô cao đến 10m, tồn tại đã 40 năm rất hùng vĩ, uy nghiêm. Tất cả hương án, khán thờ, liễn đối đều được làm bằng gỗ khảm xà cừ, các tủ chè, sập gụ, trường kỷ đều được đóng bằng các loại gỗ quý như lim, căm xe...lên màu đen bóng. Những nét trạm khắc tinh tế theo chủ đề sinh hoạt sông nước miền Tây Nam bộ trên các đồ gỗ nội thất này qua bàn tay của các nghệ nhân đến từ 3 miền Bắc - Trung – Nam trở nên sống động và hấp dẫn.

Về Cần Thơ ghé thăm nhà cổ, mọi người sẽ có dịp trải lòng mình về không gian hoài cổ, được tận mắt nhìn thấy những công trình kiến trúc độc đáo mà lớp lớp cháu con đang ra sức tôn tạo và giữ gìn.

Thanh Liêm
Báo Đại Đoàn Kết