12.8.11

Cải tiến lò nung gạch đốt trấu ở đồng bằng Sông Cửu Long

Việt Nam là nước xuất khẩu gạo đứng thứ hai trên thế giới. Lúa được trồng chủ yếu ở Đồng bằng sông Cửu Long. Do đó, hằng năm, khu vực này (đồng bằng sông Cửu Long) thải ra 3.56 triệu tấn trấu và một nửa số này được sử dụng làm nhiên liệu trong các lò gạch truyền thống. Các lò này thường tập trung lại với nhau thành làng nghề sản xuất gạch ngói. Do công nghệ lạc hậu và không điều khiển quá trình cháy của trấu, (nhiệt độ khói thải cao, hơn 620oC), các lò gạch này có hiệu suất năng lượng thấp (khoảng 35%), năng suất thấp với thời gian 1 mẻ sản xuất dài (đến 90 ngày). Hơn nữa, do hiệu suất đốt thấp, phát thải ô nhiễm cao làm ảnh hưởng đến cộng đồng địa phương mà đa số là trẻ em, người già và phụ nữ. Những vấn đề này gây ra những tác động nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp gạch ngói ở đồng bằng Cửu Long. Tuy nhiên, các cơ sở gạch ngói này đang tạo ra nhiều việc làm cho dân nghèo nông thôn.

Thời gian một mẻ sản xuất dài của các lò gạch làm cho thu nhập của người lao động thấp, điều đó đã góp phần vào làn sóng di cư từ nông thôn về thành thị. Do đó, kết quả là làm tăng áp lực xã hội cho các thành phố cùng với tình trạng gia tăng tỉ lệ người thất nghiệp và người nghèo ngày càng tăng ở các đô thị. Và việc giảm thời gian 1 mẻ sản xuất là một phương cách để nâng thu nhập cho người lao động.

Trong các lò gạch này thì đa số người lao động là phụ nữ (chiếm hơn 50%) nên phát thải ô nhiễm do hiệu suất thấp của các lò gạch trấu hiện nay không chỉ hưởng xấu đến dân cư vùng lân cận mà còn ảnh hưỡng đến chính các công nhân làm việc trong lò gạch mà trong đó phần lớn là phụ nữ.

Cùng với việc có hiệu lực của nghị định thư Kyoto, xu hướng sản xuất năng lượng qui ước (như điện, nhiệt điện...) từ phế thải nông nghiệp xuất hiện ngày càng nhiều ở Việt Nam, đặc biệt là vùng đồng bằng Cửu Long. Điều này dẫn đến việc những lò gạch trong tương lai sẽ phải đối mặt với sự khó khăn về nguồn nhiên liệu do sự cạnh tranh thị trường. Do đó, nâng cao giá trị gia tăng của trấu trong sử dụng trấu là một cách để giảm rủi ro cho các lò gạch này và các làng nghề này tiếp tục tồn tại và tạo ra công ăn việc làm cho dân nghèo ở nông thôn.

Với tải lượng phát thải chất ô nhiễm cao, các lò gạch sử dụng nhiên liệu trấu hiện nay đang phải đối đầu với các vụ thưa kiện pháp lý của các cộng đồng địa phương. Vài lò gạch được sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương đã bắt đầu phát triển lò gạch sử dụng than đá. Tuy nhiên than đá là nguồn nhiên liệu hóa thạch thải khí nhà kính mạnh mẽ. Bên cạnh đó, một lượng đáng kể khí nhà kính cũng sẽ được phát thải vào môi trường không khí khi vận chuyển than đá từ miền Bắc Việt Nam. Và biện pháp giảm tải lượng ô nhiễm bằng cách nâng cao hiệu suất năng lượng là phương pháp để duy trì và phát triển lò gạch dung trấu trong vùng dồi dào về nhiên liệu sinh khối.

Dự án cố gắng giải quyết những vấn đề nêu trên qua: 1) nâng cao hiệu suất năng lượng. 2) cải thiện tình trạng năng suất thấp bằng cách giảm thời gian 1 mẻ sản xuất. 3) cải thiện tình trạng tải lượng khói thải ô nhiễm cao.